ค้นหาความหมายของคำว่า สามหาว ที่ไม่ได้แปลว่าอาการง่วงนอนถึงสามครั้ง แต่เป็นคำโบราณที่ใช้ด่าทอคนที่มีกิริยาวาจาหยาบคายและก้าวร้าว
หลายคนอาจเคยได้ยินคำโบราณที่มักใช้พูดกันในละครพีเรียดหรือตามวรรณคดีไทยและเกิดความสงสัยว่าความหมายที่แท้จริงของคำเหล่านี้คืออะไร โดยเฉพาะคำที่ฟังดูแปลกหูและไม่ค่อยมีการนำมาใช้ในชีวิตประจำวันยุคปัจจุบันอย่างเช่นคำว่าหาวซึ่งฟังดูคล้ายอาการง่วงนอน อ่านผลข่าวเพิ่มเติม
สำหรับคำว่า สามหาว นั้นไม่ได้มีความหมายเกี่ยวข้องกับอาการง่วงนอนหรือการสูดลมหายใจเข้าลึกๆเมื่อร่างกายต้องการออกซิเจนแต่อย่างใด ทว่าในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานได้ให้ความหมายของคำนี้เอาไว้ในหมวดหมู่ของคำด่าทอหรือคำตำหนิบุคคลที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม
ความหมายที่แท้จริงของคำนี้ใช้เพื่ออธิบายถึงลักษณะของคนที่มีกิริยาวาจาหยาบคาย ก้าวร้าว อวดดี และไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง มักจะใช้เรียกผู้ที่พูดจาล่วงเกินผู้ใหญ่หรือผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่าโดยไม่มีความเคารพยำเกรง ถือเป็นการกระทำที่ผิดมารยาทอย่างรุนแรงในสังคมไทย
ที่มาของคำโบราณนี้สันนิษฐานว่าเกิดจากการเปรียบเปรยพฤติกรรมของคนที่พูดจาโอ้อวดและส่งเสียงดัง ลักษณะการอ้าปากกว้างเพื่อส่งเสียงตะโกนด่าทอหรือพูดจาข่มเหงผู้อื่นนั้นมีลักษณะคล้ายคลึงกับการอ้าปากหาว คนโบราณจึงนำกิริยานี้มาผูกเป็นคำเพื่อใช้ประณามคนก้าวร้าว
การเติมคำบอกจำนวนเข้าไปข้างหน้าเพื่อขยายความรุนแรงของพฤติกรรมนั้น เป็นกุศโลบายทางภาษาที่ทำให้คำด่าทอดูมีน้ำหนักและสะท้อนความหยาบคายที่เพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ การระบุจำนวนเพื่อเน้นย้ำนี้ช่วยให้ผู้ฟังจินตนาการถึงความไร้กาลเทศะของผู้พูดได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น
ในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง เรามักจะพบการใช้คำศัพท์นี้ในฉากที่ตัวละครมีการโต้เถียงกันอย่างดุเดือด หรือเมื่อตัวละครผู้ใหญ่กำลังว่ากล่าวตักเตือนตัวละครที่มีอายุน้อยกว่าแต่กลับแสดงอาการแข็งข้อและโต้ตอบด้วยถ้อยคำที่รุนแรงและขาดความเคารพต่อผู้อาวุโสกว่าอย่างชัดเจน
นอกจากนี้ในบริบทของสังคมไทยสมัยก่อนที่ให้ความสำคัญกับระบบอาวุโสและการประพฤติตัวให้อยู่ในกรอบประเพณี การถูกตราหน้าด้วยถ้อยคำนี้ถือเป็นเรื่องที่น่าอับอายอย่างยิ่ง เพราะมันสะท้อนให้เห็นถึงการขาดการอบรมสั่งสอนจากครอบครัวและขาดมารยาททางสังคมที่พึงมี
ปัจจุบันเราอาจไม่ค่อยได้ยินการใช้ศัพท์คำนี้ในชีวิตประจำวันมากนัก เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยและวิวัฒนาการของภาษาไทย ทำให้มีคำศัพท์ใหม่ๆหรือสแลงที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้ด่าทอหรือตำหนิพฤติกรรมก้าวร้าวแทนที่คำโบราณเหล่านี้ไปเกือบหมดแล้วตามกาลเวลา
การนำคำศัพท์โบราณมาสอดแทรกในสื่อบันเทิงยุคใหม่เช่นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยต่อลมหายใจให้กับภาษาไทยดั้งเดิม ทำให้คนรุ่นใหม่ได้มีโอกาสสัมผัสและเรียนรู้ความงดงามตลอดจนความลึกซึ้งของการใช้คำในภาษาไทยอย่างถูกต้อง
เครดิต: sanook
