ไขข้อสงสัยอาการสะดุ้งก่อนหลับที่หลายคนเคยเจอ เป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายหรือเรื่องปกติกันแน่ มาหาคำตอบพร้อมวิธีรับมือเพื่อการนอนที่ดีขึ้น
หลายคนอาจเคยเจอประสบการณ์ขณะกำลังจะเคลิ้มหลับแล้วจู่ๆ ก็สะดุ้งตื่นขึ้นมาทันทีราวกับกำลังตกจากที่สูง อาการนี้สร้างความตกใจและสงสัยว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนเรื่องสุขภาพอะไรหรือไม่ อ่านผลข่าวเพิ่มเติม
ปรากฏการณ์สะดุ้งก่อนหลับนี้ทางการแพทย์เรียกว่าฮิปนากอจิกเจอริกหรืออาการกระตุกขณะเคลิ้มหลับ เกิดขึ้นในจังหวะที่สมองกำลังเปลี่ยนผ่านจากภาวะตื่นตัวไปสู่ช่วงการนอนหลับในระยะแรกเริ่ม
ในช่วงเวลานี้ระบบประสาทและกล้ามเนื้อทั่วร่างกายอาจยังมีการส่งสัญญาณไฟฟ้าสลับซับซ้อน ทำให้สมองตีความผิดพลาดว่าร่างกายกำลังสูญเสียการทรงตัวหรือกำลังร่วงหล่นลงมาจากที่สูง
ส่งผลให้กล้ามเนื้อกระตุกอย่างกะทันหันเพื่อพยายามทรงตัวใหม่อีกครั้ง ซึ่งเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติของร่างกายที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษในการป้องกันอันตรายขณะนอนหลับในอดีต
สำหรับสาเหตุภายนอกที่กระตุ้นให้อาการนี้เกิดขึ้นบ่อยและรุนแรงขึ้น ได้แก่ ความเครียดและความวิตกกังวลสะสมจากการทำงาน การเผชิญหน้ากับปัญหาต่างๆ ในชีวิตประจำวัน
การบริโภคเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีนไม่ว่าจะเป็นกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มชูกำลังในช่วงบ่ายหรือเย็น รวมถึงการดื่มแอลกอฮอล์ที่ส่งผลต่อคุณภาพการนอนหลับโดยตรง
พฤติกรรมการนอนหลับที่ไม่เป็นเวลา การนอนดึกตื่นสายไม่สม่ำเสมอ หรือการนอนในสภาพแวดล้อมที่มีแสงและเสียงรบกวน ล้วนทำให้วงจรการนอนหลับแปรปรวนและกระตุ้นอาการนี้ได้
นอกจากนี้การออกกำลังกายอย่างหนักหน่วงในช่วงใกล้เวลานอนก็ทำให้ร่างกายยังคงตื่นตัว อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น และระบบเผาผลาญทำงานค้าง ส่งผลให้หลับไม่สนิทและสะดุ้งง่าย
ในแง่ของความรุนแรงทางการแพทย์ยืนยันว่าอาการกระตุกในลักษณะนี้ส่วนใหญ่ไม่อันตรายและเป็นเรื่องธรรมชาติที่พบได้ทั่วไปในประชากรส่วนใหญ่ ไม่ใช่สัญญาณของโรคร้ายแรงแต่อย่างใด
อย่างไรก็ตาม หากอาการดังกล่าวเกิดขึ้นบ่อยครั้งจนทำให้รู้สึกตื่นตระหนก วิตกกังวลก่อนนอน หรือส่งผลให้ตื่นกลางดึกบ่อยครั้งจนนอนไม่พอ อาจเริ่มกระทบต่อสุขภาพจิตใจ
แนวทางการดูแลและป้องกันเบื้องต้นสามารถทำได้โดยการสร้างบรรยากาศห้องนอนให้ผ่อนคลาย ปิดไฟให้มืดสนิท ควบคุมอุณหภูมิห้องให้เย็นสบาย และงดใช้อุปกรณ์หน้าจอก่อนนอน
การจัดสรรเวลาออกกำลังกายให้เหมาะสมโดยเว้นระยะห่างจากเวลานอนอย่างน้อยสามถึงสี่ชั่วโมง จะช่วยให้ร่างกายได้คลายความร้อนและปรับสภาพพร้อมเข้าสู่การพักผ่อน
การฝึกเทคนิคผ่อนคลายความเครียด เช่น การหายใจเข้าออกลึกๆ ช้าๆ การนั่งสมาธิ หรือการฟังเพลงบรรเลงเบาๆ จะช่วยลดระดับความตึงเครียดของระบบประสาทส่วนกลางได้อย่างดี
การเข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลาเดิมทุกวันช่วยเสริมสร้างนาฬิกาชีวิตให้ทำงานอย่างมีเสถียรภาพ ทำให้กระบวนการเข้าสู่การนอนหลับลึกมีความราบรื่นและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
หากปฏิบัติตามคำแนะนำเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการร่วมอื่นๆ เช่น อาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือหายใจติดขัด ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แน่ชัดต่อไป
เครดิต: sanook
